Adhyaya 2

Couplet 1

କହନ୍ତି ବ୍ୟାସଙ୍କର ସୁତଶୁଣ ରାଜନ ପରୀକ୍ଷିତ

Couplet 2

ପର୍ବତ ତ୍ରିକୂଟ ଯେ ନାମସର୍ବସମ୍ପଦ ମୂଳଧାମ

Couplet 3

ଅୟୂତ-ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତକ୍ଷୀରସମୁଦ୍ରେ ସେ ଆବୃତ

Couplet 4

ଉଚ୍ଚ ଯେ ଅୟୂତଯୋଜନଦେଖନ୍ତେ ହରେ ପ୍ରାଣୀମନ

Couplet 5

ବିରାଜେ ଅଷ୍ଟଦିଗ ମଧ୍ୟେଆନନ୍ଦ କରେ ଦେବବୃନ୍ଦେ

Couplet 6

ତୃତୀୟ ଶୃଙ୍ଗ ବହେ ଶିରେସୁବର୍ଣ୍ଣ ରୌପ୍ୟ ଲୌହ ଧରେ

Couplet 7

ରତ୍ନ ଧାରଣ କରି ଅଙ୍ଗେବିରାଜି ଶୋହେ ଦଶଦିଗେ

Couplet 8

ନାନାପ୍ରକାରେ ଲତା-ଗୁଳ୍ମନିର୍ଝରତଟେ ବହୁଦ୍ରୁମ

Couplet 9

ନିର୍ଝର ଶବଦ ଗମ୍ଭୀରଅତି ସୁରମ୍ୟ ମନୋହର

Couplet 10

ନିର୍ଝର-ଜଳର ସମୂହେଗିରି-ଚରଣ କିବା ଧୁଏ

Couplet 11

ନିର୍ଝର-ଭୂମି ବାୟୁବଳେସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ-ବାଲୁକା ଶୋହେ କୂଳେ

Couplet 12

ମର୍କତ-ପାଷାଣ-ସମୂହେଶ୍ୟାମଳବର୍ଣ୍ଣେ ଭୂମି ଶୋହେ

Couplet 13

ସିଦ୍ଧ ଚାରଣ ବିଦ୍ୟାଧରଗନ୍ଧର୍ବ ସଙ୍ଗତେ କିନ୍ନର

Couplet 14

ଉରଗଗଣ ଯୂଥ ଯୂଥଅପ୍ସରା ମିଳି ନୃତ୍ୟ ଗୀତ

Couplet 15

ଅରଣ୍ୟେ ନାନା-ପଶୁଗଣେଗିରି-କନ୍ଦରେ ଘୋରବନେ

Couplet 16

ନାଦ କରନ୍ତି ମନୋହରମୟୂର କୋକିଳ ଭ୍ରମର

Couplet 17

ସରିତ ସରୋବର ନଦମଣିବାଲୁକା କୁଦ କୁଦ

Couplet 18

ଦେବକାମିନୀଗଣ ଯହିଁସ୍ନାନ କରନ୍ତି ମୋଦ ବହି

Couplet 19

ତାହାଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ଲେପିତଗନ୍ଧ ଚନ୍ଦନ ପାରିଜାତ

Couplet 20

ସେ ଗନ୍ଧ ଶୀତଳ-ସମୀରେସୁଗନ୍ଧେ ଦଶଦିଗ ପୂରେ

Couplet 21

ସେ ଗିରି-ଦ୍ରୋଣି ମଧ୍ୟେ ବନବରୁଣ କ୍ରୀଡ଼ାର ଉଦ୍ୟାନ

Couplet 22

ଋତୁମାନ ନାମ ବନରସୁରକାମିନୀ କ୍ରୀଡ଼ାଘର

Couplet 23

ପର୍ବତେ ଅଳଙ୍କୃତ ବନଫଳଫୁଲରେ ସୁଶୋଭନ

Couplet 24

ମନ୍ଦାର ପାଟଳୀ ଚମ୍ପକପାରିଜାତକ କୁରୁବକ

Couplet 25

ଚୂତ ପିଆଳ ପନସଜଆମ୍ର ଅଶୋକ ଆମ୍ରାତକ

Couplet 26

କଦମ୍ବ ନାରିକେଳ ବନଖର୍ଜୁର ଦାଡିମ୍ବ ଅର୍ଜୁନ

Couplet 27

ମଧୁକ ଶାଳ ତାଳ ଶୋହେତମାଳ ଅସନ ସମୂହେ

Couplet 28

ଅରିଷ୍ଟ ଉଡ଼ୁମ୍ବର ପ୍ଳକ୍ଷନ୍ୟଗ୍ରୋଧ ଚନ୍ଦନ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ

Couplet 29

ନିମ୍ବ କୋବିଦାର ସରଳକିଂଶୁକ ଦେବଦାରୁ କୁଳ

Couplet 30

ଦ୍ରାକ୍ଷା ଈକ୍ଷୁ ଯେ ରମ୍ଭାବନବଦରୀ ଅଭୟା ଯେ ଦ୍ରୁମ

Couplet 31

ବେଲ ଜମ୍ବୀର କପିତ୍‌ଥକଅଏଁଳା ପୁଣି ଭଲ୍ଲାତକ

Couplet 32

ଯହିଁ ବରୁଣ ସରୋବରସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ମନୋହର

Couplet 33

କହ୍ଲାର କୁମୁଦ ଉତ୍ପଳସ୍ୱଭାବେ ସଗନ୍ଧ ଶୀତଳ

Couplet 34

ବିକଚ-ଶତପତ୍ରେ ଶୋଭାକିବା ଉପମା ଆନେ ଦେବା

Couplet 35

ମତ୍ତଭ୍ରମର ପକ୍ଷୀଗଣନାଦ କରନ୍ତି ଅନୁକ୍ଷଣ

Couplet 36

ହଂସ କାରଣ୍ଡକ ସମୂହେସାରସ ଚକ୍ରବାକ ଶୋହେ

Couplet 37

ଜଳକୁକ୍କୁଟ କୋଯଷ୍ଟିକକୂଜିତ କୋମଳେ ଡାହୁକ

Couplet 38

ମତ୍ସ୍ୟ କଚ୍ଛପେ ଚଳେ ଜଳପଦ୍ମ-ପରାଗରେ ଧୂସର

Couplet 39

କଦମ୍ବ ବଞ୍ଜୁଳକ ବେତନୀପ କୀଚକ ଯୂଥ ଯୂଥ

Couplet 40

କୁନ୍ଦ ଅଶୋକ କୁରୁବକକୂଟଜ ଇଙ୍ଗୁଦି କୁବ୍ଚକ

Couplet 41

ଶିରୀଷ ପୁଣି ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ‌ଯୂଥୀନାଗ ପୁନ୍ନାଗ ଆର ଜାତି

Couplet 42

ମଲ୍ଲିକା ଶତପତ୍ର ଶୋହେମାଧବୀ ମାଳତୀ ସମୂହେ

Couplet 43

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳ ସ୍ଥଳ ଫୁଲଷଡ଼ଋତୁରେ ସମତୁଲ

Couplet 44

ଏମନ୍ତ ବନେ ଏକଦିନେଗଜେନ୍ଦ୍ର ବିଚାରଇ ମନେ

Couplet 45

ଏ ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳେ ଏ ବନସ୍ତେତୃଷାର୍ତ୍ତ ହୋଇଲୁ ସମସ୍ତେ

Couplet 46

ଜଳ ନ କରିଲେ ଆହାରକେମନ୍ତେ ଧରିବା ଶରୀର

Couplet 47

ଏମନ୍ତ ମନେ ବିଚାରଇଶୀତଳ-ଜଳ ଅଛି କାହିଁ

Couplet 48

ବ୍ୟାକୁଳେ ବନସ୍ତୁ ବାହାରତୃଷିତେ ଦିଶେ ଅନ୍ଧକାର

Couplet 49

ସେ ଗଜ ଆଶ୍ରେ ସେ ବନସ୍ତେସୁଖେ ଚରନ୍ତି ପଶୁଯୂଥେ

Couplet 50

କଣ୍ଟକାକୀର୍ଣ୍ଣ ବେଣୁବନେଭ୍ରମନ୍ତି ତୃଷିତ ବଦନେ

Couplet 51

ସ୍ୱଭାବେ ମତ୍ତଗଜ ଦନ୍ତାବନ-ବିହାରେ ବଳବନ୍ତା

Couplet 52

ଯାର ଚାଲନ୍ତେ ପାଦ ଲାଗିପଡ଼ନ୍ତି ବୃକ୍ଷ ଗୁଳ୍ମ ଭାଙ୍ଗି

Couplet 53

ତାହାର ମଦ-ଗନ୍ଧ ବାସେପଶୁଏ ନ ଚରନ୍ତି ପାଶେ

Couplet 54

ବ୍ୟାଘ୍ର ଭଲ୍ଲୁକ ଖଡ଼୍‌ଗ ମୃଗଯେବା ସଞ୍ଚରେ ମହୋରଗ

Couplet 55

ଶରଭ କୃଷ୍ଣସାର ହରିସେ ଶଲ୍ୟ ବୃକ ଯେ ଚମରୀ

Couplet 56

ବରାହ ମହିଷ ଶଶକଗୋପୁଚ୍ଛ ଆଦି ଶାଳାବୃକ

Couplet 57

କ୍ଷୁଦ୍ର ହରିଣଗଣ ଯେତେଚରନ୍ତି ଯେ ଯାହା ଆୟେତ୍ତେ

Couplet 58

ସେ ଗଜପତି ଗଜଯୂଥେଅନେକ ଭ୍ରମିଲା ବନସ୍ତେ

Couplet 59

ବରୁଣ-ହ୍ରଦ-ତୀରେ ଯାଇତୃଷିତଲୋଚନେ ଅନାଇଁ

Couplet 60

ନିଦାଘ-ତାପେ କରୀଗଣବ୍ୟାକୁଳ ବିଚଳିତ ମନ

Couplet 61

ମଦଜଳରେ ହୋଇ ଛନ୍ନଅଙ୍ଗକୁ କଲେ ପ୍ରକମ୍ପନ

Couplet 62

ପଦ୍ମକୁ ତେଜି ଅଳିଗଣହସ୍ତୀଙ୍କ ମଦ କଲେ ପାନ

Couplet 63

ଜଳ ଶୀତଳ ପୁଷ୍ପଗନ୍ଧେଆଘ୍ରାଣ କରି ନାସାରନ୍ଧ୍ରେ

Couplet 64

କରିଣୀଯୂଥ ସଙ୍ଗେ ମିଶିସନ୍ତୋଷେ ଶୀତଜଳେ ପଶି

Couplet 65

ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ପଦ୍ମବନ-ମଧ୍ୟେସକଳେ ପଶିଲେ ଆନନ୍ଦେ

Couplet 66

ସକଳେ ହରଷ ବଦନସନ୍ତୋଷେ କଲେ ଜଳପାନ

Couplet 67

ଜଳ ତୋଳନ୍ତି ଥୋର ହସ୍ତେସିଞ୍ଚନ୍ତି ଅନ୍ୟେ ଅନ୍ୟଗାତ୍ରେ

Couplet 68

ନିଦାଘ କାଳେ ଶୀତଜଳେକ୍ରୀଡ଼ା କରନ୍ତି ସୁଖଭୋଳେ

Couplet 69

ଶବଦ ଶୁଭେ ଉଛୁଳିତଯେସନେ ଜୀମୂତ-ଗର୍ଜିତ

Couplet 70

ଅଗାଧ-ଜଳେ ଗ୍ରାହ ଥିଲାଜଳେ ସେ ଶବଦ ଶୁଣିଲା

Couplet 71

ବେଗେ ଧାଇଁଲା କୋପମନେମିଳିଲା ଗଜ ସନ୍ନିଧ୍ୟାନେ

Couplet 72

କେହି ନଦେଖେ ତାକୁ ଜଳେକୁମ୍ଭୀର ଅତି କୋପାନଳେ

Couplet 73

ଧଇଲା ଗଜପତି-ପାଦଶବଦ କରି ଘୋରନାଦ

Couplet 74

ଦଇବ-ବଶେ ଯୋଗବଳେହସ୍ତୀ ବିପତ୍ତି ଘୋରଜଳେ

Couplet 75

ଗ୍ରାହ ଧଇଲା ଅକସ୍ମାତେଗଜଚରଣ ଦୃଢ଼ଘାତେ

Couplet 76

ସେ ଗଜପତି ବଳବନ୍ତବଜ୍ରହୁଁ ଆଣ୍ଟ ତାର ଦନ୍ତ

Couplet 77

କି କରିପାରେ ତାର ଦନ୍ତେବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାର ଆୟତ୍ତେ

Couplet 78

ଗଜ ସ୍ୱଭାବେ ମହାବଳୀଚରଣ ନପାରିଲା ଚାଳି

Couplet 79

କରିଣୀଯୂଥ ତାହା ଦେଖିଦୁଃଖେ ହୋଇଲେ ଅଶ୍ରୁମୁଖୀ

Couplet 80

ସ୍ୱଭାବେ ଅତି ଶୀତ-ପାଣିଗଜ ନପାରେ ପାଦ ଆଣି

Couplet 81

ସେ ହସ୍ତୀପଲ ତାକୁ ଧରିଟାଣନ୍ତି ଘୋରନାଦ କରି

Couplet 82

ମୁଖରୁ ରୁଧିର ଗଳଇକେବେହେଁ ଗଜ ନ ଟଳଇ

Couplet 83

ବଳେ ଆଣନ୍ତି କିଛିଦୂରକୁମ୍ଭୀର ଅତି ବଳୀୟାର

Couplet 84

ପୁଣି ଗଭୀର-ଜଳେ ଭରେସୁଦୃଢ଼-ଦନ୍ତେ ପାଦ ଧରେ

Couplet 85

ଏମନ୍ତେ ଗଜ-ଗ୍ରାହ ଯୁଦ୍ଧଗଗନେ ଦେଖନ୍ତି ବିବୁଧ

Couplet 86

ଗଜ ଟାଣନ୍ତେ ଅତି ଖରେପୁଣି କୁମ୍ଭୀର ଜଳେ ଭରେ

Couplet 87

ଏମନ୍ତେ ସହସ୍ର-ବରଷଯୁଦ୍ଧ ନୋହିଲା ଅବଶେଷ

Couplet 88

ଏମନ୍ତେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଜଳେଗଜ-କୁମ୍ଭୀର ମହାବଳେ

Couplet 89

କ୍ଷୀଣ ହୋଇଲା ଗଜପତିସଙ୍ଗତେ ଥିଲେ ଯେତେ ହସ୍ତୀ

Couplet 90

ଦଣ୍ଡେ ଚରନ୍ତି ଘୋରବନେଜଳେ ବଞ୍ଚନ୍ତି ଚିତ୍ତଛନ୍ନେ

Couplet 91

ଗଜ କୁମ୍ଭୀର ଯୁଦ୍ଧଘାତେସେ ଜଳେ ଜଳଜନ୍ତୁ ଯେତେ

Couplet 92

ଦୁଃଖିତେ ଛଟପଟ ହୋନ୍ତିଜଳୁ ପଳାଇ ନ ପାରନ୍ତି

Couplet 93

ଏହି ପ୍ରକାରେ ହୋଇ ଦୁଃଖୀଗଜେ କାନ୍ଦନ୍ତି ତାହା ଦେଖି

Couplet 94

ଏମନ୍ତେ ପୂର୍ବ ପୁଣ୍ୟବଳେବୁଦ୍ଧି ସ୍ଫୂରିଲା ତାକୁ ଜଳେ

Couplet 95

ଅନ୍ତରେ କରଇ ବିଚାରସେ ହରି ସଂସାରର ସାର

Couplet 96

ସଙ୍କଟୁ କରେ ପରିତ୍ରାଣଯେ ତାରେ ପଶନ୍ତି ଶରଣ

Couplet 97

ଗଜ-କୁମ୍ଭୀର ଯୁଦ୍ଧବାଣୀଆନନ୍ଦେ ଶୁଣନ୍ତି ଯେ ପ୍ରାଣୀ

Couplet 98

ଜନ୍ମମରଣେ ନାହିଁ ଭ୍ରାନ୍ତିହେଳେ ସଙ୍କଟୁ ତରିଯାନ୍ତି

Couplet 99

ଗୀତ-ପ୍ରବନ୍ଧେ ପରକାଶକହଇ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ