Adhyaya 14

Couplet 1

ଶୁକ ଚରଣ ଧରି ରାଜାସାନନ୍ଦମନେ କଲେ ପୂଜା

Couplet 2

ଭୋ ମୁନି ଶୁଣ ସାବଧାନେଏ ତ ସଂଶୟ ମୋର ମନେ

Couplet 3

ଭୋ ମୁନି ଅସମ୍ଭବ କଥାବୃତ୍ର ଅସୁରର ବ୍ୟବସ୍ଥା

Couplet 4

ରଜ ତାସମ ଭାବ ତାରପାପୀ ଅଟଇ ବୃତ୍ରାସୁର

Couplet 5

ଅଖିଳ-ହେତୁ ଭଗବାନେତାହାର ମତି ବା କେସନେ

Couplet 6

ସତ୍ତ୍ୱପ୍ରଧାନ ଦେବଗଣନିର୍ମଳଆତ୍ମା ମୁନିଜନ

Couplet 7

ମୁକୁଦ-ପାଦପଙ୍କଜରେଏହାଙ୍କ ମନ ନୋହେ ସ୍ଥିରେ

Couplet 8

ରଜଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇସଂସାରେ ଯେତେକ ଅଛଇ

Couplet 9

ଏହାଙ୍କ ମଧ୍ୟେ କେହି ଜନଶ୍ରେୟ କରଇ ଆଚରଣ

Couplet 10

ଏହାଙ୍କ ମଧ୍ୟେ କେହି ନରେମୋକ୍ଷ ବା‚ଞ୍ଛନ୍ତି ଏ ସଂସାରେ

Couplet 11

ତାହାଙ୍କ ମଧ୍ୟେ କେହି ଜନକଷ୍ଟେ ଲଭନ୍ତି ଭଗବାନ

Couplet 12

ଦୁର୍ଲ୍ଲଭ ମୁନିମାନଙ୍କରବିଷ୍ଣୁଭକତ ଯେଉଁ ନର

Couplet 13

କୋଟିକେ ଗୋଟିଏ ଯେ ଥାଇଶୁଣିମା ସାବଧାନ ହୋଇ

Couplet 14

ସ୍ୱଭାବେ ବୃତ୍ର ଅତିପାପଲୋକଙ୍କୁ ଦେଇଅଛି ତାପ

Couplet 15

କେମନ୍ତେ ମହାଘୋରରଣେତା ମତି ହେଲା ନାରାୟଣେ

Couplet 16

ଏଣେ ସଂଶୟ ମନ ମୋରଫେଡ଼ି କହିବା ମୁନିବର

Couplet 17

ଯେ ବୃତ୍ର ଘୋରସଂଗ୍ରାମରେବଳେ ତୋଷିଲା ବଜ୍ରଧରେ

Couplet 18

ସନ୍ତୋଷେ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣିଆନନ୍ଦେ ଯେ ବାଦରାୟଣି

Couplet 19

ହରଷ ହୋଇ ମୁନିବରବଚନ କହନ୍ତି ମଧୁର

Couplet 20

ଶୁଣ ରାଜନ ଏକମନେଯେ ଇତିହାସ ପୁରାତନେ

Couplet 21

ବେଦବ୍ୟାସଙ୍କ ବାକ୍ୟ ମୁହିଁନାରଦ ତହୁଁ ଶୁଣିଛଇଁ

Couplet 22

ପୂର୍ବେ ଶୂରସେନ - ଦେଶରଥିଲା ଯେ ଏକ ନୃପବର

Couplet 23

ଚିତ୍ରକେତୁ ନାମ ତାହାରକାମଧେନୁ ପୃଥ୍ୱୀ ଯାହାର

Couplet 24

ଦଶନିୟୁତ ପତ୍ନୀ ତାରରୂପେ କି ଦେବା ପଟାନ୍ତର

Couplet 25

ଯେତେକ ଥିଲେ ତାର ନାରୀପୁତ୍ର ଯେ ନୋହିଲା କାହାରି

Couplet 26

ରୂପେ ସୁନ୍ଦର ମନୋହରବିଦ୍ୟା ସମ୍ପଦ ମତି ଧୀର

Couplet 27

ଏ ସର୍ବଗୁଣ ଅଛି ତାରସୁତ ନ ଲଭି ଚିନ୍ତାଭର

Couplet 28

ଅମାତ୍ୟ ସମ୍ପଦ ସହିତେପଟ୍ଟମହିଷୀ ତାର ଯେତେ

Couplet 29

କାମଦୁଘାର ପ୍ରାୟେ ମହୀସୁଖ ନୋହିଲେ ତାର କେହି

Couplet 30

ଶୁଣ ରାଜନ ଏକଦିନେସେ ଚିତ୍ରକେତୁର ଭୁବନେ

Couplet 31

ଅଙ୍ଗିରାଋଷି ବ୍ରହ୍ମସୁତମିଳିଲେ ରାଜାର ଅଗ୍ରତ

Couplet 32

ସ୍ୱଇଚ୍ଛାଲୋକରେ ବିହାରମିଳିଲେ ଚିତ୍ରକେତୁ ପୁର

Couplet 33

ତାହାଙ୍କୁ ଦେଖି ନୃପବରସତ୍ୱରେ କଲେ ନମସ୍କାର

Couplet 34

ଉତ୍ତମ-ଆସନେ ବସାଇପୂଜିଲେ ପାଦ୍ୟଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ

Couplet 35

ସୁଖେ ଆସନେ ବସି ଋଷିଚିତ୍ରକେତୁକୁ ପରଶଂସି

Couplet 36

ଭକତି ଦେଖିଣ ତାହାରଆଶିଷ ଦେଲେ ମୁନିବର

Couplet 37

ରାଜାକୁ କରି ଆଶ୍ୱାସନକହନ୍ତି ମଧୁର-ବଚନ

Couplet 38

ହେ ରାଜା ଚିତ୍ରକେତୁ ଶୁଣତୁମ୍ଭର ପରମ କଲ୍ୟାଣ

Couplet 39

ତୁମ୍ଭର ପାତ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ଯେତେକୁଶଳଟି କି ଏ ସମସ୍ତେ

Couplet 40

ଦାରା ତନୟ ଭୃତ୍ୟ ଯେତେସୁହୃଦ ପରଜା ସହିତେ

Couplet 41

ଯାହାର ଆତ୍ମା ଆତ୍ମବଶତାହାର ବଶ ଏ ଅଶେଷ

Couplet 42

ଯାହାର ଆତ୍ମା ବଶ ହୋଇସର୍ବତ୍ର ପୂଜ୍ୟ ସେ ଅଟଇ

Couplet 43

ଆତ୍ମସମ୍ପଦ ତୋର ଯେତେଅମାତ୍ୟ ପୁରବାସୀ ଯେତେ

Couplet 44

ତୁମ୍ଭର ପ୍ରିୟ ନୋହେ କେହିଏମନ୍ତ ପ୍ରାୟ ମୁଁ ମଣଇଁ

Couplet 45

ଚିନ୍ତା-ମଳିନ ମୁଖ ତୋରଅଲବ୍ଧକାମ ନୃପବର

Couplet 46

ଶୁଣ ପରୀକ୍ଷ ନୃପମଣିସେ ରାଜା ମୁନିବାକ୍ୟ ଶୁଣି

Couplet 47

ହୃଦରେ ପୁତ୍ରକାମୀ ହୋଇବିରସେ ମୁନିଙ୍କି କହଇ

Couplet 48

ଭୋ ମୁନି ତୁମ୍ଭ ଅଗୋଚରେକି ଅବା ଅଛି ଏ ସଂସାରେ

Couplet 49

ପ୍ରାଣୀର ଅନ୍ତର ବାହାରେଦେଖ ତପସ୍ୟା-ପ୍ରଭାବରେ

Couplet 50

ତଥାପି ଆଜ୍ଞା ପରମାଣେକହିବି ଶୁଣ ସାବଧାନେ

Couplet 51

ମନରେ ଯେବା ଚିନ୍ତା ମୋରପ୍ରଶ୍ନ ଯେ କଲ ମୁନିବର

Couplet 52

ଦେବଗଣଙ୍କୁ ଯେ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସମ୍ପଦ ବିଭବ

Couplet 53

ପୁତ୍ର-ବିହୀନେ ମୋର ଦେହୀକେବେହେଁ ସୁଖ ନ ଲଭଇ

Couplet 54

କ୍ଷୁଧା ତୃଷାରେ ଖିନ୍ନଜନନ ଲୋଡେ ବିନୁ ଅନ୍ନପାନ

Couplet 55

ଭୋ ମହାଭାଗ ମୁନିବରକେମନ୍ତେ ତରିବି ସଂସାର

Couplet 56

ପିତୃଋଣରୁ ମୋତେ ପାରକରିବାହେଉ ମୁନିବର

Couplet 57

ପୁତ୍ର ଯେମନ୍ତେ ମୋର ହୋଇସଂସାର-ଦୁଃଖରୁ ତରଇ

Couplet 58

ରାଜାର ଶୁଣି ଏ ବଚନକୃପାଳୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନନ୍ଦନ

Couplet 59

ଯଜ୍ଞ କରିଣ ମୁନିବରଆରାଧି ଅଖିଳ ଈଶ୍ୱର

Couplet 60

ରାଜାର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଯେହୁନାରୀକୃତଦ୍ୟୁତି ନାମ ତାହାରି

Couplet 61

ଯଜ୍ଞର ଚରୁ ତାକୁ ଦେଲେରାଜାକୁ ଏମନ୍ତ କହିଲେ

Couplet 62

ଭୋ ଚିତ୍ରକେତୁ ନୃପବରହୋଇବ ଏକ ତୋ କୁମର

Couplet 63

ହରଷ-ଶୋକ ଦେବ ତୋତେକହି ଚଳିଲେ ଶୂନ୍ୟପଥେ

Couplet 64

ଚିତ୍ରକେତୁର ତହୁଁ ସେହିକୃତଦ୍ୟୁତି ଯେ ମହାଦେଈ

Couplet 65

ଚରୁର ଭୋଜନ ମାତ୍ରକେଗର୍ଭ ଧଇଲେ ସେହୁ ସୁଖେ

Couplet 66

ଅଙ୍ଗିରାମୁନିର ପ୍ରସାଦେଗର୍ଭ ହୋଇଲା ଅପ୍ରମାଦେ

Couplet 67

ଅଗ୍ନିରୁ କୃତ୍ତିକା ଯେମନ୍ତଗର୍ଭ ଧଇଲା ସେହିମତ

Couplet 68

ତାହାର ଗର୍ଭ ପ୍ରତିଦିନେଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଚନ୍ଦ୍ର ଯେହ୍ନେ

Couplet 69

ଚିତ୍ରକେତୁ-ତେଜେ ରାଜନଗର୍ଭବଢ଼ିଲା ଦିନୁଦିନ

Couplet 70

ଏମନ୍ତେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ବତ୍ସ›ରେଜନ୍ମିଲା ତାହର କୁମରେ

Couplet 71

ଶୂରସେନରେ ଯେତେ ଲୋକହରଷ ଲଭିଲେ ଅନେକ

Couplet 72

ପରମାନନ୍ଦେ ସେ ରାଜନତକ୍ଷଣେ କଲାକ ସ୍ନାହାନ

Couplet 73

ଶୁଚି ହୋଇଣ ନୃପବରଭୂଷିତ ହୋଇ ଅଳଙ୍କାର

Couplet 74

ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଣି ବେଦଧର୍ମକଲା ସେ ପୁତ୍ର ଜାତକର୍ମ

Couplet 75

ବ୍ରାହ୍ମଣେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଜତଦେଲା ସେ ଧେନୁ ଶତଶତ

Couplet 76

ପୃଥିବୀ ଗଜ ହୟମାନଦେଲା ସେ ବିବିଧବସନ

Couplet 77

ଯେ ଲୋକେ ଯାହା ବାଞ୍ଛାକଲେମନ-ସନ୍ତୋଷେ ତା ଲଭିଲେ

Couplet 78

ପ୍ରାଣୀ - ସନ୍ତୋଷେ ମଘବାନବରଷା କରଇ ଯେସନ

Couplet 79

ପୁତ୍ର ଆୟୁଷ ଯଶ ଧର୍ମବିବୃଦ୍ଧି ଅର୍ଥେ ଦେଲା ଦାନ

Couplet 80

କଷ୍ଟରେ ଲଭିଲା ଯେ ସୁତତାଠାରେ ସ୍ନେହ ତା ବହୁତ

Couplet 81

ଦରିଦ୍ର ଯେହ୍ନେ ଧନ ପାଇତେସନେ ହରଷ ସେ ହୋଇ

Couplet 82

ମାତା ଯେ ଅତି ସ୍ନେହଭରେମୋହ ହୋଇଲା ପୁତ୍ରଠାରେ

Couplet 83

କୃତଦ୍ୟୁତି ସପତ୍ନୀମାନେଦୁଃଖିତ ସନ୍ତତି ବିହୀନେ

Couplet 84

ଚିତ୍ର କେତୁର ସ୍ନେହ ହୋଇପୁତ୍ରବତୀ ଭାରିଯା ତହିଁ

Couplet 85

ଅନ୍ୟ ଯେ ପତ୍ନୀମାନେ ଥାନ୍ତିସେଭାବେ ନାହିଁ ସ୍ନେହମତି

Couplet 86

ଅପରେ ଦୁଃଖ ତାହାଙ୍କରରାଜାର ଯେଣୁ ଅନାଦର

Couplet 87

ସେମାନେ ମନେ ଦୁଃଖ କରିଆତ୍ମାର ନିନ୍ଦାକୁ ଆଚରି

Couplet 88

ପାପିଷ୍ଠୀ ଏହୁ କୃତଦ୍ୟୁତିଧିକ ଏହାର ଏ ସନ୍ତତି

Couplet 89

ଗୃହ ସମ୍ପଦ ଯେ ସ୍ୱାମୀରଧିକ ଏ ହେଉ ଦୁରାଚାର

Couplet 90

ଏ ସପତଣୀର ଚରଣେଦାସୀ ହୋଇଲୁ ଅକାରଣେ

Couplet 91

ଦାସୀର କି ଅବା ସନ୍ତାପଯେ ସେବେ ସ୍ୱାମୀର ସମୀପ

Couplet 92

ମାନ ନ ଲଭୁ ଆମ୍ଭେ କ୍ଷଣେଦାସୀର ଦାସୀ ହୋଇ ଯେହ୍ନେ

Couplet 93

ସପତ୍ନୀ-ପୁତ୍ର-ବିଭୂତିରେଅନ୍ଧ ହୋଇଲେ କ୍ରୋଧଭରେ

Couplet 94

ସକଳେ ଏକଚିତ୍ତ ହେଲେରାଜାର ହିଂସା ଆଚରିଲେ

Couplet 95

ଦାରୁଣଚିତ୍ତ ସ୍ତିରୀଜନକ୍ରୋଧେ ହୋଇଲେ ହତଜ୍ଞାନ

Couplet 96

ସ୍ୱାମୀକୁ ଅତି କ୍ରୋଧକଲେଗରଳ କୁମରକୁ ଦେଲେ

Couplet 97

ଏହା ନ ଜାଣେ କୃତଦ୍ୟୁତିସପତ୍ନୀମାନଙ୍କର ଗତି

Couplet 98

ପୁତ୍ର ଶୁଆଇଥିଲା ଘରେଗଲା ସେ ଗୃହ ଅଭ୍ୟନ୍ତରେ

Couplet 99

ଅନେକବେଳ ତହୁଁ ଗଲାପୁତ୍ର ଆଣିବ ମନେ କଲା

Couplet 100

ଧାଈକି ବୋଲଇ ଉତ୍ତରଭୋ ସଖି ପୁତ୍ର ଆଣ ମୋର

Couplet 101

ତାହାର ଆଜ୍ଞା ପାଇ ଧାଈବାଳକ ନିକଟେ ମିଳଇ

Couplet 102

ଦେଖିଲା ଶୋଇଅଛି ପୁତ୍ରଲେଉଟି ପଡିଛି ତା ନେତ୍ର

Couplet 103

ପ୍ରାଣ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନାହିଁ ତାରଦେଖି ସେ ପଡିଲା ଭୂମିର

Couplet 104

ହତ ହୋଇଲି ବୋଲି ଧାଈପଡ଼ିଲା ଚେତନା ହରାଇ

Couplet 105

ବେନିକରରେ ହୃଦ ତାଡିଆରତେ ପାଡିଲା ଯେ ରଡି

Couplet 106

ତା ଶୁଣି ପାଟ ମହାଦେଈଧାଇଁଲା ଅସମ୍ଭାଳ ହୋଇ

Couplet 107

ପୁତ୍ରର ନିକଟେ ମିଳିଲାମୃତପୁତ୍ରକୁ ସେ ଦେଖିଲା

Couplet 108

ରମ୍ଭାଦ୍ରୁମ କି ବାତଭରେତେସନେ ପଡିଲା ଭୂମିରେ

Couplet 109

ତକ୍ଷଣେ ମୋହ ସେ ପାଇଲାକେଶ-ବସନ ଖସିଗଲା

Couplet 110

ରାଜାର ଅନ୍ତଃପୁରଜନସ୍ତିରୀ ପୁରୁଷ ହେ ରାଜନ

Couplet 111

ରୋଦନ ଶୁଣିଣ ଅଇଲେସମସ୍ତେ ଶୋକରେ ମଜ୍ଜିଲେ

Couplet 112

କହିବା ଶୁଣ ନୃପବରଯେତେକ ସପତ୍ନୀ ତାହାର

Couplet 113

ଅନ୍ତରେ ସୁଖ ସେ ଆଚରିବାହ୍ୟେ କପଟ-ଶୋକ କରି

Couplet 114

ପୁତ୍ର-ମରଣ ରାଜା ଶୁଣିମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ନ ଜାଣି

Couplet 115

ମୋହରେ ନଦିଶଇ ପଥପାଦ ପାଦକେ ଜ୍ଞାନହତ

Couplet 116

ସ୍ନେହବନ୍ଧନୁ ଶୋକ ବଢ଼ିମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହୋଇ ଛାଡେ ରଡି

Couplet 117

ଅମାତ୍ୟ ଆଦି ଯେତେଜନଦେଖୁଅଛନ୍ତି ସେ ରାଜନ

Couplet 118

ମୃତବାଳକ-ପାଦତଳେପଡ଼ିଲା ଯାଇ ମତିଭୋଳେ

Couplet 119

ଖସିଣ ପଡିଅଛି କେଶବିଚିତ୍ର-ପରିଧାନ-ବାସ

Couplet 120

ଦୀର୍ଘନିଃଶ୍ୱାସ ସେ ଛାଡ଼ଇନୟନୁ ଅଶ୍ରୁଜଳ ବହି

Couplet 121

ନିରୋଧ କଣ୍ଠଦ୍ୱାର ହୋଇବଚନ ନ ପାରଇ କହି

Couplet 122

ପତିକୁ ଦେଖି ଶୋକଭରମରଣ ଦେଖି କୁମରର

Couplet 123

କୃତଦ୍ୟୁତି ଯେ ମହାଦେଈବିଚିତ୍ର-ବିଳାପ କରଇ

Couplet 124

ସ୍ତନଯୁଗଳ ଯେ ତାହାରମଣ୍ଡିତ କୁଙ୍କୁମପଙ୍କର

Couplet 125

ଅଞ୍ଜନ ସହିତେ ଲୋତକଧଉତ କଲା ତାର ବକ୍ଷ

Couplet 126

କେଶ ହୋଇଲା ଅସମ୍ଭାଳଖସି ପଡ଼ିଲା ପୁଷ୍ପମାଳ

Couplet 127

କୁରରୀ ପ୍ରାୟେ ଶୋକଭରେରୋଦନ କରେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ

Couplet 128

ହେ ବିଧି ମତି ତୋ ଦାରୁଣବାଳକ ପ୍ରାୟ ଆଚରଣ

Couplet 129

ସକଳ କରି ନିରିମାଣଆପଣେ କରୁ ତୁ ଭଞ୍ଜନ

Couplet 130

ସାନ ମରଇ ବଡ ଥାଇଏହାର ନିଦାନ ନ ପାଇ

Couplet 131

ଯେବେ ସଂସାରେ ପ୍ରାଣୀଙ୍କରଅକ୍ରମ ଜନ୍ମ ମରଣର

Couplet 132

ସ୍ନେହପାଶକୁ ବଢ଼ାଇଣକିମ୍ପାଇଁ କରୁ ରଣଭଣ

Couplet 133

ଏମନ୍ତେ ସୃଷ୍ଟି ତୋ ଭିଆଣଅଜ୍ଞାନୀ ପରାଣୀ ଯେସନ

Couplet 134

ହେ ତାତ ତନୟ ମୋହରଦେଖୁ କି ନାହୁଁ ତୋ ପିଅର

Couplet 135

ଶୋକସାଗରେ ମୋତେ ଥୋଇଛାଡ଼ିଣ ନ ଯା ବାବୁ ତୁହି

Couplet 136

ମୁଁ ଯେ ପାପିଷ୍ଠୀ ଦୁଃଖୀଜନତୁ ମୋତେ ନ ଯାଅ ଛାଡ଼ିଣ

Couplet 137

ତୋର ଆଶ୍ରୟେ ଅବା ମୁହିଁଦୁସ୍ତର ତମରୁ ତରଇ

Couplet 138

ଦାରୁଣଯମ-ବଶ ହୋଇଛାଡ଼ି ନ ଯାଅ ମୋତେ ତୁହି

Couplet 139

ଉଠ ହେ ନୃପତିନନ୍ଦନଆନନ୍ଦେ କର ସ୍ତନ୍ୟପାନ

Couplet 140

ସମବୟସୀ ଯେ କୁମରେଡାକୁଅଛନ୍ତି ବାବୁ ତୋତେ

Couplet 141

ବାଳୁତସଙ୍ଗେ ତୁ ବିହରବହୁତ ନିଦ୍ରା ଦୂରକର

Couplet 142

ମୋହର ଶୋକ ତୁ ନିବାରରୋଦନ୍ତି ପିଅର ତୋହର

Couplet 143

ହରଷ ଆନନ୍ଦପଙ୍କଜତୋହର ନ ଦେଖି ତନୁଜ

Couplet 144

ଦାରୁଣଯମ କି ତୋହରେଘେନାଇ ଗଲା ନିଜପୁରେ

Couplet 145

ଏଣୁ ତୋ କୋମଳବଚନଶୁଣଇ ନାହିଁରେ ନନ୍ଦନ

Couplet 146

ମୃତପୁତ୍ରରଠାରେ ତାରବିଳାପ ଶୁଣି ନୃପବର

Couplet 147

ଚିତ୍ରକେତୁ ମଗ୍ନ ଶୋକରେରୋଦନକରେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ

Couplet 148

ବିଳାପ ପତ୍ନୀର ସହିତେନୃପର ଦେଖିଣ ସମସ୍ତେ

Couplet 149

ଯେତେ ଅମାତ୍ୟଆଦି ତାରରୋଦନ କଲେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱର

Couplet 150

ସ୍ତିରୀ-ପୁରୁଷ ଯେତେଜନସକଳେ ହେଲେ ଅଚେତନ

Couplet 151

ଏମନ୍ତେ ଶୁଣ ନୃପବରସକଳେ ଅତି-ଦୁଃଖତର

Couplet 152

ରାଜନ-ଦୁଃଖ ଦେଖି ମୁନିଅଙ୍ଗିରା ନାରଦଙ୍କୁ ଘେନି

Couplet 153

ଶୀଘ୍ରେଣ ବେନିଜନେ ଗଲେରାଜାର ନବରେ ମିଳିଲେ

Couplet 154

ବୋଲଇ ଦାସ ଜଗନ୍ନାଥଚିତ୍ରକେତୁ-ଶୋକ-ଚରିତ