Adhyaya 2

Couplet 1

ଯେ ଶିବ ସାଧୁଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ସଙ୍ଗେ ଦକ୍ଷ କଲା ହଟ

Couplet 2

ଦୁହିତାବତ୍ସଳ ସ୍ୱଭାବେସତୀକୁ ଦେଇଅଛି ପୂର୍ବେ

Couplet 3

କିମ୍ପା ଅନୀତି ଆଚରିଲାସତୀକୁ ଅନାଦର କଲା

Couplet 4

ସଚରାଚର-ଗୁରୁ ହରସେ ଆତ୍ମାରାମେ ଯୋଗେଶ୍ୱର

Couplet 5

ଶାନ୍ତ-ବିଗ୍ରହ ନିର୍ବିକାରଅଦ୍‌ଭୁତ ମହିମା ଯାହାର

Couplet 6

ସମସୁହୃଦ ଶୁଦ୍ଧଚିତ୍ତଜଗତବନ୍ଧୁ ବିଶ୍ୱନାଥ

Couplet 7

ତାଙ୍କୁ ଅବଜ୍ଞା କିମ୍ପାକଲାକେବା ତାହାକୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଲା

Couplet 8

ଶ୍ୱଶୁର-ଜାମାତାର ସ୍ନେହକିମ୍ପା ଭାଙ୍ଗିଲା ଏହା କହ

Couplet 9

ଶିବଙ୍କୁ ଅନାଦର କଲାସେ ଦୁଃଖେ ସତୀ ପ୍ରାଣ ଦେଲା

Couplet 10

ଏ ବାଣୀ ଶୁଣି ମୋର ମନଚଞ୍ଚଳ ଭାବେ ଛନଛନ

Couplet 11

ଭୋମୁନି କର ଅନୁଗ୍ରହକହ ହେ ନ ରହୁ ସନ୍ଦେହ

Couplet 12

ଶୁଣ ବିଦୁର ଶାସ୍ତ୍ରଯୋଗେସେ ବିଶ୍ୱସ୍ରଷ୍ଟାଙ୍କର ଯାଗେ

Couplet 13

ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ଆଚରଣେମିଳିଲେ ସର୍ବ ଦେବଗଣେ

Couplet 14

ଅଶେଷ ମୁନିଙ୍କର ମେଳେମିଳିଲେ ଦଶ ଦିଗପାଳେ

Couplet 15

ଯକ୍ଷ କିନ୍ନର ନାଗକୁଳମିଳିଲେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅନଳ

Couplet 16

ପିତୃ ଦେବତାଗଣ ଆଦିଯେଣେ ଯେ ଯଜ୍ଞକୁ ସମ୍ପାଦି

Couplet 17

ଏମନ୍ତେ ସୁରଗଣ ଯେତେମିଳିଲେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଗ୍ରତେ

Couplet 18

ସୁର କିନ୍ନର ବ୍ରହ୍ମମୁନିଦକ୍ଷଙ୍କୁ ସର୍ବେ ସଙ୍ଗେ ଘେନି

Couplet 19

ସେ ଦକ୍ଷ ନିଜ ବ୍ରହ୍ମତେଜେସୁନ୍ଦରେ ତ୍ରିଭୁବନ ଗଞ୍ଜେ

Couplet 20

ଆଦିତ୍ୟପ୍ରାୟେ ଦେହ କାନ୍ତିମଣିକଙ୍କଣ ଝଟକନ୍ତି

Couplet 21

ବ୍ରହ୍ମାର ସଭା ମଧ୍ୟଗତେଥିଲା ଯେ ତିମିର ଆୟତ୍ତେ

Couplet 22

ଦକ୍ଷର ତେଜେ ତମ ଗଲାସେ ସଭା ନିର୍ମଳ ଦିଶିଲା

Couplet 23

ସଭାର ଜନେ ଦକ୍ଷ ଦେଖିଉଠିଲେ ଆସନ ଉପେକ୍ଷି

Couplet 24

ମଧ୍ୟେ ଯେ ବ୍ରହ୍ମା ଶିବ ଥିଲେଦକ୍ଷକୁ ଦେଖି ନ ଉଠିଲେ

Couplet 25

ସେ ସଭାମଧ୍ୟେ ମୁନି ଯେତେସାନନ୍ଦ ଭାବେ ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତେ

Couplet 26

ଅଞ୍ଜଳି କରି ନିଜ ମାଥେରୋମାଞ୍ଚ ଅଶ୍ରୁଜଳ ନେତ୍ରେ

Couplet 27

ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ସାଧୁ ସାଧୁବାଣୀଭାବେ କହନ୍ତି ପୁଣ ପୁଣି

Couplet 28

ସେ ଦକ୍ଷ ସଭାମଧ୍ୟେ ଗଲାବ୍ରହ୍ମା ଚରଣେ ପ୍ରଣମିଲା

Couplet 29

ସେ ବ୍ରହ୍ମା କୃତକୃତ୍ୟ ହୋଇଦକ୍ଷକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ ଦେଇ

Couplet 30

ନିଜ ସମୀପେ ବସାଇଲେଅନେକ ପୁରସ୍କାର କଲେ

Couplet 31

ରୁଦ୍ର ଯେ ସଭା ମଧ୍ୟେ ଥିଲେଦକ୍ଷଙ୍କୁ ମାନ୍ୟ ସେ ନ କଲେ

Couplet 32

ଦେଖି ରୁଦ୍ରର ଅସମ୍ମାନଦକ୍ଷର ଚିତ୍ତେ ଗରୁ-ତମ

Couplet 33

ସେ ଦକ୍ଷ ସ୍ୱଭାବେ ଶ୍ୱଶୁରତାଙ୍କୁ ନ ଗଣିଲେ ଈଶ୍ୱର

Couplet 34

ଅବଜ୍ଞା ଦୋଷେ ସେ ପ୍ରଚଣ୍ତଯେହ୍ନେ ଉଦିତ ମାରତଣ୍ତ

Couplet 35

ଅତିହିଁ କୋପଭର ଚିତ୍ତେବୋଲନ୍ତି ସଭଗାର ଅଗ୍ରତେ

Couplet 36

କର ପ୍ରସାରି ସଭା ମଧ୍ୟେକୋପେ ବୋଲନ୍ତି ଶାସ୍ତ୍ରବାଦୋ

Couplet 37

ଶୁଣ ହେ ବ୍ରହ୍ମଋଷିଗଣେଆଗମ ନିଗମ ପ୍ରମାଣେ

Couplet 38

ତୁମ୍ଭେ ତ ସଭାମଧ୍ୟେ ଅଛଏହାର ଆଚାର ଦେଖୁଛ

Couplet 39

ଶାସ୍ତ୍ରେ ତୁମ୍ଭର ବାକ୍ୟ ଯେତେଯେ ସାଦଚାର ଏ ଜଗତେ

Couplet 40

କେଲଂଘି ପାରେ ତାହା ବଳେଏ ତିନି-ଭୁବନମଣ୍ତଳେ

Couplet 41

ଦେଖ ଏ ତୁମ୍ଭର ବଚନଲଘିଂଲା ମର୍କଟ-ଲୋଚନ

Couplet 42

ରୁଦ୍ର ବୋଲାଇ ଗର୍ବ କଲାଏ ମୋତେ ଦେଖି ନ ଉଠିଲା

Couplet 43

ଦେଖ ଏ ଲୋକପାଳ ମଧ୍ୟେଯଶ ନାଶିଲା ଅପବାଦେ

Couplet 44

ଯେ ସାଧୁ ସନ୍ଥ ଆଚରଣକି ଭାବେ କଲାକ ଦୂଷଣ

Couplet 45

ମୋହର ଶିଷ୍ୟ ଏ ବୋଲାଇଯେଣୁ ଦୁହିତା ଦେଲି ମୁହିଁ

Couplet 46

ଅଗ୍ନିଦେବତା ବିପ୍ର ସ୍ଥାନେଦୁହିତା ଦେଇଛି ପ୍ରସନ୍ନେ

Couplet 47

ବେଦବାକ୍ୟରେ ସନମତକରିଣ ବଚନ ଉଚିତ

Couplet 48

ଏଣୁ ମୁଁ ଏହାର ଶ୍ୱଶୁରଗୁରୁଙ୍କ ମଧ୍ୟେ ଗୁରୁବର

Couplet 49

ଅଭିବାଦନ ସ୍ତୁତିବାଦେଧର୍ମେ ନବିବ ମୋର ପାଦେ

Couplet 50

ଏହା ନ କରି ମୋ ଚରଣେଅବଜ୍ଞା କଲା ମୂଢ଼ପଣେ

Couplet 51

ଏ ଲୁପ୍ତକ୍ରିୟା ହୀନାଚାରଅଶୁଚି ଶରୀର ଏହାର

Couplet 52

ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଭେଦେ ଅଭିମାନୀବର୍ତ୍ତଇ ଶୂଦ୍ରଦେହ ଘେନି

Couplet 53

ଏହା ନ ଜାଣି ମୁଁ ଅଜ୍ଞାନେବିଶ୍ୱାସି ବ୍ରହ୍ମାର ବଚନେ

Couplet 54

ଦୁହିତା ଦାନ ଦେଲି ମୁହିଁଶୂଦ୍ରକୁ ଯେହ୍ନେ ବେଦ କହି

Couplet 55

ଅପାତ୍ରେ ଦେଲା ଫଳ ମୋରକ୍ରିୟା-କଳାପ ଶୁଣ ତାର

Couplet 56

ଶ୍ମଶାନବାସୀ ଏ ନିରତେବର୍ତ୍ତଇ ଭୂତ ପ୍ରେତ ସାଥେ

Couplet 57

ଉନ୍ମତ୍ତ ପ୍ରାୟେ ନଗ୍ନ ହୋଇଶ୍ମଶାନୁ ଶ୍ମଶାନେ ଭ୍ରମଇ

Couplet 58

ଜଟାକଳାପ ମୁକ୍ତକେଶଶ୍ମଶାନ ଚିତାଭସ୍ମ ବେଶ

Couplet 59

ଚିତାଭସ୍ମରେ କରେ ସ୍ନାନଶରୀରେ ଅସ୍ଥିର ଭୂଷଣ

Couplet 60

ଉନ୍ମତ୍ତ ଭୋଳେ ହାସ୍ୟ ମୁଖେନିତ୍ୟେ ବଞ୍ଚଇ ଆତ୍ମ ସୁଖେ

Couplet 61

ପତ୍ନୀର ଉପଦେଶ ଫଳେନିତ୍ୟେ ଭ୍ରମଇ ଅନ୍ତରାଳେ

Couplet 62

ଏହାର ନାମ ମାତ୍ର ଶିବସ୍ୱଭାବେ ଅଟଇ ଅଶିବ

Couplet 63

ପ୍ରମତ୍ତ-ମତ୍ତଜନ-ପ୍ରିୟଏଣୁ ଅଶୂଚି ଏହା କାୟ

Couplet 64

ପ୍ରଥମ-ଭୂତଗଣ-ପ୍ରିୟନିତ୍ୟେ ତାମସ ବହେ ମତି

Couplet 65

ଯେଣୁ ତାମସଜନ ପ୍ରିୟନିତ୍ୟେ ନିନ୍ଦିତ ଏହା ଦେହ

Couplet 66

ନିର୍ଗୁଣଭୂତେ ଏ ଦୁର୍ମତିସୁହୃଦ ପ୍ରାୟେ ବହେ ମତି

Couplet 67

ଅଶୌଚ-ହୃଦୟ ଏହାରକେବଳ ମନ୍ଦ-ବୁଦ୍ଧି-ପର

Couplet 68

ମୁଁ ମୂଢ ନ ଜାଣି ଅଜ୍ଞାନେବିଶ୍ୱାସି ବ୍ରହ୍ମାର ବଚନେ

Couplet 69

ଏହାକୁ ସତୀ କନ୍ୟା ଦେଲିଅତି ଅନୀତି ଆଚରିଲି

Couplet 70

ମୈତ୍ରେୟ କହେ ତୋଷମନେଶୁଣ ବିଦୁର ଏକମନେ

Couplet 71

ଏମନ୍ତେ କୁତ୍ସିତ ବଚନେସେ ପ୍ରଜାପତି କୋପମନେ

Couplet 72

ଦୁବିୁଦ୍ଧିପଣ ଆଚରିଲାଗିରିଶେ ବହୁ ନିନ୍ଦା କଲା

Couplet 73

ତକ୍ଷଣେ ଉଠି କୋପାନଳେହସ୍ତ ଅଞ୍ଜଳି ଭରି ଜଳେ

Couplet 74

ଭୃଗୁର ବଚନ ସମ୍ମତେହରଙ୍କୁ ଶାପଦେବା ଅର୍ଥେ

Couplet 75

ମନରେ ମହାକ୍ରୋଧ ଧରିଶିବେ ବୋଲନ୍ତି ଦୃଢକରି

Couplet 76

ଇନ୍ଦ୍ର ଉପେନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଯେତେଅଶେଷ ଦେବଙ୍କ ସମେତେ

Couplet 77

ଅଶେଷ-ଯଜ୍ଞେ ଯଜ୍ଞଭାଗକେବେହେଁ ହର ନ ଲଭିବ

Couplet 78

ଏକଥା ମୋହର ପ୍ରମାଣଏଥକୁ ସାକ୍ଷ୍ୟ ନାରାୟଣ

Couplet 79

ଏ ଦେବଗଣଙ୍କ ଅଧମଆତ୍ମାକୁ ମଣେ ସର୍ବସମ

Couplet 80

ଦକ୍ଷର ଏ ବଚନ ଶୁଣିସେ ଦେବସଭା ମଧ୍ୟେ ପୁଣି

Couplet 81

ଦକ୍ଷକୁ ଚାହିଁ ସର୍ବଲୋକେନିଷେଧ କଲେ ଏକେ ଏକେ

Couplet 82

ସେ ଦକ୍ଷ କୋପେ ଅଭିମାନୀଦେବଙ୍କ ବଚନ ନ ମାନି

Couplet 83

ଅତ୍ୟନ୍ତ କୋପେ ଶାପ ଦେଲାଋଷିଙ୍କ ବଚନ ନ ମାନି

Couplet 84

ସର୍ବ ମଣିଲା ଅଣହିତତେଣୁ କ୍ରୋଧରେ ଭ୍ରମଚିତ୍ତ

Couplet 85

ଶିବଙ୍କୁ କୋପେ ଶାପ ଦେଇଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଭିମାନ ବହି

Couplet 86

ବ୍ରହ୍ମାର ସଭାରୁ ବାହାରତକ୍ଷଣେ ଯାନ୍ତେ ନିଜପୁର

Couplet 87

ନନ୍ଦି ଯେ ରୁଦ୍ର ପାଶେ ଥିଲାଦକ୍ଷର ଶାପ ସେ ଶୁଣିଲା

Couplet 88

ହୃଦୟେ କମ୍ପମାନ ହୋଇମନରେ ଦୁଃଖ-ଖେଦ ବହି

Couplet 89

ରୋଷେଣ କଷାୟ-ଲୋଚନଦକ୍ଷର ବାକ୍ୟେ କୋପମନ

Couplet 90

ଦକ୍ଷକୁ ପ୍ରତି-ଶାପ ଦେଇବୋଲଇ ସଭାଜନେ ଚାହିଁ

Couplet 91

ଦକ୍ଷର ମତେ ଯେତେ ଥିବେଦକ୍ଷକୁ ଯେବା ଆରାଧିବେ

Couplet 92

ବିଷ୍ଣୁରେ ଦୋରେହା ହୋଇବେଏ ଦୋଷେ କୁମ୍ଭୀପାକେ ଯିବେ

Couplet 93

ଯେବା ଗାଇବ ଏହା ବାଣୀହୀନ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟେ ଗଣି

Couplet 94

ଏ କୂଟ-ଗୃହଧର୍ମ ମଧ୍ୟେବିଷୟଭୋଗ ଇଚ୍ଛା ସଧେ

Couplet 95

ବିସ୍ତାରି ଯଜ୍ଞ କର୍ମକାଣ୍ତେଦମ୍ଭେ ଆରମ୍ଭି ଏ ପାଷଣ୍ତେ

Couplet 96

ଦେହକୁ ସ୍ୱାର୍ଥ ପ୍ରାୟେ ମଣିଆତ୍ମାର ଗତି ନ ପ୍ରମାଣି

Couplet 97

ପଶୁଙ୍କ ପ୍ରାୟେ କରି ଆଶସର୍ବଦା ହେଉ ନାରୀବଶ

Couplet 98

ଏ ଦକ୍ଷ ଛାଗମୁଖ ହେଉଆମ୍ଭର ଶାପ ଆନ ନୋହୁ

Couplet 99

ଅବିଦ୍ୟାମାର୍ଗେ ବିଦ୍ୟା କଳ୍ପିଅଲାଭେ ଲାଭ ବୁଦ୍ଧି ସ୍ଥାପି

Couplet 100

ଏଣୁ ଏ ଛାଗର ସମାନଅତିଶୟରେ ଜ୍ଞାନହୀନ

Couplet 101

ଦକ୍ଷଙ୍କ ପ୍ରାୟେ ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣସଂସାରେ ଭ୍ରମୁ ପୁଣପୁଣ

Couplet 102

ଜୀବିକା ପାଇଁ ଧୃତବ୍ରତଅଜ୍ଞାନବଳେ ଏ ମୋହିତ

Couplet 103

ଅଶେଷ ଯୋନି ସେ ପାଇବେଜନ୍ମ ମରଣ ସଞ୍ଚରିବେ

Couplet 104

ପାତ୍ର ନ ବୁଝି ଅବିଗୁଣେଯେ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ମୂଢ଼ପଣେ

Couplet 105

ପଶୁ ହିଂସିବେ କର୍ମମତେଅଜ୍ଞାନବଳେ ବିମୋହିତେ

Couplet 106

ଅଶେଷ-ଯଜ୍ଞ-କର୍ମ କରିଏଭକ୍ଷ୍ୟାଭକ୍ଷ୍ୟ ନ ବିଚାରି

Couplet 107

ଏ ବିପ୍ରେ ତପ-ବିଦ୍ୟା-ବ୍ରତଅଶେଷ କାମ୍ୟଫଳେ ରତ

Couplet 108

ଚିତ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦେହେ ରମିଯାଚକ ପ୍ରାୟେ ଶ୍ରମେ ଭ୍ରମି

Couplet 109

ଭ୍ରମିବେ ଇହପରଲୋକେଅରୁଦ୍ର ମାର୍ଗେ ଅତିରେକେ

Couplet 110

ଏମନ୍ତ ଶାପ ବିପ୍ରକୁଳେସେ ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର କୋପାନଳେ

Couplet 111

ଭୃଗୁ ଯେ ସଭା ମଧ୍ୟେ ଥିଲେନନ୍ଦୀର ଶାପ ସେ ଶୁଣିଲେ

Couplet 112

ଦକ୍ଷର ମତେ ପକ୍ଷ ଧରିରୁଦ୍ର ବିଷୟେ କୋପକରି

Couplet 113

ଯେ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ତ ଦୁରତ୍ୟୟସ୍ୱଭାବେ ଭୃଗୁ ମହାଶୟ

Couplet 114

ସେ ଅନୁଖେଦ ମନେ ଘେନିଶିବେ ଅଭାବ ମନେ ଗୁଣି

Couplet 115

ଦକ୍ଷିଣ-ହସ୍ତେ ଜଳଘେନିସଭା ସମୂହେ ଉଚ୍ଚେ ବାଣୀ

Couplet 116

କୋପେ ବୋଲଇ ଭୃଗୁଋଷିବ୍ରାହ୍ମକୁ ସେ ଚିତ୍ତେ ନିବେଶି

Couplet 117

ଯେ ଶିବବ୍ରତ ଏ ଜଗତେକରିବ ଚିତ୍ତର ଆୟତ୍ତେ

Couplet 118

ସେ ଶାସ୍ତ୍ରମତ ନ ଆଦରିପାଷଣ୍ତ ହୋନ୍ତୁ ତମ ଧରି

Couplet 119

ଦୁଷ୍ଟ ଅଶ୍ରୁଚି ମୂଢ଼ବୁଦ୍ଧିପାଷଣ୍ତପଣେ ଯେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି

Couplet 120

ଭୂଷଣ ଜଟା ଭସ୍ମ ଅସ୍ଥିଶିବ ପୂଜନେ ଦୃଢ଼ମତି

Couplet 121

ବହନ୍ତୁ ଶିବଦୀକ୍ଷା ହୃଦେଯହିଁ ଦେବତା ସୁରାମଦେ

Couplet 122

ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣେ ନିନ୍ଦା କରିନିରତେ ଶିବଦୀକ୍ଷା ଧରି

Couplet 123

ଶିବର ପଥ ସନାତନଯେ ଅବା ଆଚରିବେ ଜନ

Couplet 124

ବିଷ୍ଣୁ-ନିନ୍ଦନ ଫଳ ପାଉଅନ୍ତେ ପାଷଣ୍ତ ଗତି ହେଉ

Couplet 125

ଏମନ୍ତ ଭୃଗୁବାକ୍ୟ ଶୁଣିସଭାର ମଧ୍ୟ ଶୂଳପାଣି

Couplet 126

ବିମନା ହୋଇ ବେଗେ ଉଠିଅନଳ ପ୍ରାୟ କୋପଦୃଷ୍ଟି

Couplet 127

ନିଜ ଗଣଙ୍କୁ ଘେନି ସଙ୍ଗେଗମିଲେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ମାର୍ଗେ

Couplet 128

ଶିବ ଗମନେ ମୁନିଗଣେଆଗମ ନିଗମ ପ୍ରମାଣେ

Couplet 129

ତଦନ୍ତେ ବିଶ୍ୱସ୍ରଷ୍ଟାମାନେସହସ୍ରବତ୍ସର ପ୍ରମାଣେ

Couplet 130

ଯଥା ବିଧାନେ ଯଜ୍ଞସାରିସେ ଅବଭୃତ ସ୍ନାନ କରି

Couplet 131

ପ୍ରୟାଗେ ଯମୁନା ସହିତଜାହ୍ନବୀ ହୋଇଛି ମିଳିତ

Couplet 132

ତହିଁ ସକଳେ ସ୍ନାନ ସାରିଗମିଲେ ନିଜ ନିଜ ପୁରୀ

Couplet 133

ସେ ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞ ନମସ୍ତୁତେଭାଷା ପ୍ରବନ୍ଧେ ଭାଗବତେ

Couplet 134

ଚତୁର୍ଥସ୍କନ୍ଧେ ହରିବାଣୀଶୁଣି ସଂସାରୁ ତର ପ୍ରାଣୀ

Couplet 135

ବିଷ୍ଣୁଚରିତ ସୁଧାରସକହଇ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ